21 grudnia 2025 roku w remizie OSP w Zubrzycy Dolnej odbyło się wyjątkowe wydarzenie kulturalne – promocja książki „Cóby nie zabocyć. Zwyczaje i przyśpiewki orawskie.”, której główną autorką jest Pani Halina Mastela, ale nie jedyną, gdyż znalazło się w niej miejsce również dla młodych twórców Orawy

Spotkanie to stało się prawdziwym świętem orawskiej tradycji, języka i muzyki , gromadząc niezwykle liczne grono miłośników kultury regionalnej, mieszkańców Orawy i okolic, przyjaciół autorki oraz osoby żywo zainteresowane zachowaniem lokalnego dziedzictwa Zainteresowanie publikacją przerosło oczekiwania organizatorów – sala wypełniła się po brzegi, a wydarzeniu towarzyszyła atmosfera wzruszeń, dumy i wspólnoty

Organizatorem oraz wydawcą książki był Instytut Rozwoju Orawy, a współorganizatorem wydarzenia była Szkoła Podstawowa nr 2 w Zubrzycy Górnej im. Marii Konopnickiej

Uroczystość rozpoczęła się przedstawieniem w wykonaniu dzieci i młodzieży ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej w Zubrzycy Górnej Wstęp artystyczny został przygotowany według scenariusza opracowanego przez autorkę książki – Panią Halinę Mastela Młodych artystów do występu przygotowywała Pani Anna Matonóg, wicedyrektor szkoły O oprawę wizualną i dekoracje zadbała Pani Dyrektor Jadwiga Litwiak Dzięki zaangażowaniu obu Pań powstało poruszające widowisko, które wprowadziło zgromadzonych w świat orawskich tradycji, zwyczajów oraz wartości przekazywanych z pokolenia na pokolenie

Promowana książka to niezwykle cenna publikacja zawierająca zbiór orawskich przyśpiewek, które Pani Halina Mastela przez wiele lat pracy w szkole skrupulatnie zbierała, spisywała i dokumentowała Dzięki zaangażowaniu Instytutu Rozwoju Orawy, który podjął się roli wydawcy, materiał ten mógł zostać opracowany i wydany w formie książkowej Publikację wzbogacają scenariusze prac pisane gwarą orawską, słownik gwary orawskiej, opisy zwyczajów i obrzędów Orawy W drugiej części książki znalazły się teksty autorstwa Paulina Pawlak-Kott, Anny Bugajskiej, Karoliny Kulawiak, Ewelina Torba oraz Piotra Ogórka – młodych Orawian, którzy z pasją i dumą pielęgnują regionalną mowę Ich wkład znacząco wzbogacił publikację i potwierdził, że orawska gwara oraz tematyka regionalna są wciąż żywe i inspirujące także dla młodszego pokolenia

Szczególnym elementem książki są kody QR umieszczone przy wybranych przyśpiewkach, umożliwiające przeniesienie się na kanał YouTube i odsłuchanie nagrań Powstały one dzięki zaangażowaniu orawskiej młodzieży, której należą się ogromne podziękowania: Szymon Niżnik Kacper Oskwarek Milena Matonóg Fanek Król Lena Kubacka Zuzia Torba Paulina Matonóg Zuzia Kubacka Dzięki ich otwartości, talentowi i chęci pielęgnowania tradycji, orawskie melodie i słowa pozostaną żywe i nadal będą ukazywać prawdziwego ducha Orawy

Nagrania przyśpiewek odbyły się w Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ, w studiu nagrań Instytutu Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu Organizatorzy składają serdeczne podziękowania za profesjonalne wykonanie nagrań oraz życzliwą współpracę

Nad poprawnością językową publikacji czuwała Pani Irena Grobarczyk, znana orawska pisarka regionalna i nauczycielka , która również wystąpiła ze swoją twórczością podczas wydarzenia i odczytała swój wiersz napisany po orawsku specjalnie na tę okazję Zapis nutowy przyśpiewek zawdzięczamy Panu Józefowi Kulawiak – lokalnemu twórcy, który z wielką radością przygrywał wraz z młodzieżą oraz Panem Danielem Mateją (założycielem zespołu Nowa Orawa) podczas uroczystości , dodając wydarzeniu autentycznego, muzycznego charakteru

Uroczystość miała podniosły charakter Wśród zaproszonych gości obecny był Pan Senator Andrzej Pająk, który z dumą i uznaniem popierał inicjatywę, podkreślając znaczenie pielęgnowania dziedzictwa kulturowego regionu Kolejną ważną osobistością była radna powiatowa Pani Marzena Solawa, która również jest członkiem Instytutu Rozwoju Orawy

Podczas części oficjalnej nie zabrakło słów wdzięczności skierowanych do autorki, wręczenia kwiatów , jej osobistego wystąpienia, wspólnego śpiewania kolęd oraz symbolicznego łamania się opłatkiem Po zakończeniu oficjalnych wystąpień goście zostali zaproszeni na poczęstunek oraz odbiór książek Spotkaniu towarzyszyły długie rozmowy, wspólne śpiewanie i muzykowanie przy akompaniamencie młodych orawskich artystów, co nadało wydarzeniu ciepły, niemal rodzinny charakter

Promocja książki „Cóby nie zabocyć. Zwyczaje i przyśpiewki orawskie” była nie tylko wydarzeniem literackim, lecz przede wszystkim dowodem na to, że orawska kultura wciąż żyje, inspiruje i jednoczy ludzi Tak ogromne zainteresowanie publikacją pokazuje, jak bardzo potrzebne są takie inicjatywy – chroniące pamięć, język i muzykę regionu… cóby nie zabocyć

Projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego, a patronat honorowy nad wydarzeniem objął Witold Kozłowski, Wicemarszałek Województwa Małopolskiego

Fot. Łukasz Sowiński

Oprac. Sylwia Chlebek